د ۲۰۲۱ کال د اګست ۱۵مه، هغه ورځ ده چې طالبان د ۲۰ کلنې جګړې وروسته، په افغانستان کې دویم ځل واک ته ورسېدل. د طالبانو د واکمنۍ له پیل سره، د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونه په تدریجي ډول وضع شول. میلیونونه نجونې د ښوونځیو ته د تلو نه پاتې شوې او نورې هم د پوهنتونونو نه محرومې شوې. د ښځو پر کار محدودیتونه وضع شول او هغوی د ټولنې له ډېرو برخو څخه لرې شوې. سره له دې چې نړیواله ټولنه په دې اړه پراخ فشارونه راوستي، اوس پنځم کال دی چې نجونې د ښوونځیو نه محرومې دي.
شبانې نوري، یوه داسې نجلۍ ده چې د زده کړو له دوام څخه پاتې شوې. هغې په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال په لسم ټولګي کې زده کړه کوله. شبانه وایي که طالبان د ښوونځیو دروازې نه وې بندې کړې، نو اوس به په پوهنتون کې وه. هغې د آزادۍ راډیو ته وویل: "هره ورځ یوازې دا هیله درلوده چې کاشکې ښوونځي پرانستل شي، خو په دې پنځو کلونو کې، محدودیتونه ورځ تر بلې زیات شوي."
د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) وایي چې د طالبانو د واکمنۍ له پیل راهیسې، ۲.۶ میلیون نجونې د شپږم ټولګي نه پورته د زده کړو نه محرومې شوې دي. یونیسف په یوه راپور کې ویلي چې که د طالبانو د محدودیتونو لړۍ دوام وکړي، افغانستان به تر ۲۰۳۰ پورې شاوخوا ۲۰ زره ښځینه ښوونکي او ۵۵۰۰ ښځینه کارمندان د صحي برخې نه له لاسه ورکړي.
د راپور له مخې، په تېرو پنځو کلونو کې د ابتدایي ښوونځیو ښځینه ښوونکو شمېر له ۷۳ زرو نه ۶۶ زرو ته راټیټ شوی دی. د ښځو د کار کولو برخه هم له ۲۱ سلنې څخه ۱۷ سلنې ته کمه شوې. د طالبانو د محدودیتونو له امله، هر کال افغانستان ته ۸۰ میلیون ډالره زیان رسېږي. د ښځو د حقونو فعالان وایي چې دا محدودیتونه یوازې اقتصادي زیانونه نه بلکې د میلیونونو نجونو امیدونه هم له منځه وړي او هغوی د نامعلومې برخلیک سره مخامخ کوي.
آزیتا نظیمی، د ښځو د حقونو فعال، د آزادۍ راډیو ته وویل: "د زده کړو نه محرومیت د دې لامل شوی چې نجونې ځان وژنې ته لاس ونیسي، او ګڼ شمېر یې د رواني او روحی مشکلاتو سره مخ دي."
یونیسف هم په خپل راپور کې یادونه کړې چې د زده کړو نه محرومیت افغان نجونې د امنیت او ساتنې په برخه کې له زیات خطر سره مخامخ کوي. نړیوالې ټولنې، په ځانګړې توګه د اسلامي همکارۍ سازمان، له طالبانو غوښتنه کړې چې نجونو ته د زده کړو او ښځو ته د کار اجازه ورکړي. خو طالبان بیا بیا ټینګار کوي چې د اسلام د شریعت په چوکاټ کې د ښځو ټول حقوق تأمین شوي دي.
موضوع: افغان نجونې د زده کړو نه محرومیت
سرچینه: Azadi Radio گزارش ها
