د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) په ۲۰۲۷ کال کې په افغانستان کې د څلور میلیونه ماشومانو د شدیدې سوء تغذیې د درملنې اړتیا تخمینوي. دغه سازمان د پنجشنبې په ورځ، د میزان په ۲۳ نېټه، په خپل ټویټر کې ولیکل چې له دې ډلې څخه به له یوه میلیونه زیات ماشومان د شدیدې سوء تغذیې سره مخ وي.
یونیسف دغه خبر په داسې حال کې ورکړ چې کورنۍ چې ماشومان یې د سوء تغذیې سره مخ دي، د کافی خوراک نشتوالي شکایت کوي. یوه ۲۴ کلنه مور چې شپږ ماشومان لري، په لغمان ولایت کې وايي چې د هغې دوه نیم کلنه لور حسینه د شدیدې سوء تغذیې ښکار شوې ده. دغه ښځه چې نه غواړي نوم یې په راپور کې ذکر شي، تازه د آزادۍ راډیو ته وویل چې خاوند یې په یوه خښتو جوړولو کې کار کوي او د هغه عاید د دې لپاره کافي نه دی چې د ډاکټرانو د سپارښتنو سره سم د ماشوم لپاره لازم خوراک برابر کړي.
هغې وویل: "هغې ته ډیرې ناروغۍ دي. ډاکټر وویل چې د سوء تغذیې ښکار ده. څه وکړو، موږ توان نه لرو، بې وزله یو. شیدې نه لرم او اوس هغه هم څه نه شي خوړلی. که څه وي چې وخورم، شیدې هم پیدا کیږي، خو کله چې څه نه وي، زه هم شیدې نه لرم."
حسینه یوازې ماشومه نه ده چې د سوء تغذیې سره مخ ده. الفتالله محبزی، چې په ننگرهار ولایت کې یو صحي رضاکار دی، وايي چې هره میاشت د خپل سیمه او نږدې ولسوالیو کې د سوء تغذیې سره مخ ماشومانو وضعیت څاري. هغه فقر او تنگدستي د سوء تغذیې له عمده عواملو ګڼي.
محبزی وویل: "په ډیرو کورنیو کې د عاید سرچینه نشته یا عاید یې دومره کم دی چې د ورځني اړتیاوو پوره کولو لپاره کافي نه دی. له همدې امله ځینې کورنۍ د خپلو ماشومانو لپاره کافي او مغذي خوراک نه شي برابرولی." د ډاکټرانو په وینا، سوء تغذیه په پرمختللو هیوادونو کې یوه عامه ناروغي ده چې د خوراکي موادو کمښت، د ماشوم ناروغۍ او چاپیریالي عواملو له امله رامنځته کیږي. د کابل د طبي پوهنتون پخوانی استاد، ډاکټر احمدالدین معارج، وايي چې د ماشومانو د هضمي ناروغیو یا اړوندو ناروغیو او د والدینو د مناسب خوراک په اړه ناپوهۍ د سوء تغذیې لامل ګرځي.
هغه د سوء تغذیې ځینې نښې لکه د وزن نه زیاتیدل، د بدن پړسوب، د اشتها کمښت او عرق کول یادوي. معارج زیاتوي چې سوء تغذیه د ارزانه خوراکي موادو سره هم درملنه کیدی شي. هغه وویل: "درملنه یې ساده ده، باید ماشوم ته انرژي او پروتین ورکړل شي. انرژي د مختلفو خوراکي موادو له لارې ترلاسه کیدی شي، لکه خوږې، غوړ او پروتین لرونکي مواد لکه غوښه، لوبیا، نخود، هګۍ، شیدې او ماست. تر ټولو ښه لاره دا ده چې د نباتي پروتین لرونکي مواد لکه لوبیا، دال، نخود او باقلي سره ګډ او اوبو کې پخې شي، او مناسب مقدار غوړ ورته اضافه شي او ماشوم ته ورکړل شي.
ډاکټر معارج همدارنګه وايي چې د دوو ماشومانو ترمنځ باید لږ تر لږه درې تر پنځه کاله واټن وي. د هغه په وینا، د ماشومانو د ډیر نږدې زېږیدو له امله د میندو او ماشومانو د سوء تغذیې خطر زیاتېږي. هغه ټینګار کوي چې ماشوم باید تر شپږو میاشتو پورې د مور شیدو څخه تغذیه شي او وروسته د صحي کارکوونکو په مشوره، د پروتین، نشایسته او غوړ لرونکي خوراکونه ورکړل شي. همدارنګه، د ماشوم واکسینونه باید په وخت سره تطبیق شي. معارج زیاتوي چې د کورنۍ اقتصادي وضعیت هم د سوء تغذیې مخنیوي کې مهم رول لري.
یونیسف په افغانستان کې ویلي چې د زیانمنو کورنیو لپاره نقدي مرستې برابروي ترڅو هغوی وکولی شي مغذي خوراک او نور ضروري توکي واخلي او د صحي خدماتو ته ښه لاسرسی ولري.
موضوع: د افغانستان د ماشومانو د سوء تغذیې وضعیت
سرچینه: Azadi Radio گزارش ها
