د ځینو کورنیو غړي وایي چې د دوی ماشومان چې تر څلورم او پنځم ټولګي پورې رسیدلي، لا هم د ابتدایي متونو په لوستلو او لیکلو کې ستونزې لري. دوی رادیو آزادی ته وویل چې د اضافي کورسونو او خصوصي تدریس لګښتونه د دوی له وسه بهر دي او ماشومان یې په ښوونځیو کې هغه ډول چې اړتیا لري، د لوستلو او لیکلو مهارت نه ترلاسه کوي.
الفتالله، چې د ننگرهار ولایت د سپین غر ولسوالۍ اوسیدونکی دی، وايي چې نه یوازې د هغه خپل ماشومان، بلکې د دې ولسوالۍ د نورو کلیو ماشومان هم مناسبې تعلیمي اسانتیاوې نه لري او له همدې امله د لوستلو او لیکلو مفهوم هم نه پوهیږي. هغه رادیو آزادی ته وویل: "زموږ ماشومان، سره له دې چې تر پنځم او شپږم ټولګي پورې رسیدلي، لا هم نه شي کولی چې روانه لوستنه او لیکنه وکړي. دا وضعیت د ماشومانو د راتلونکي لپاره اندیښمن دی."
د هغه په وینا، د ښوونکو کموالی، د درسي امکاناتو نشتوالی او د زده کوونکو ته کافي پاملرنې نه شتون د دوی د تعلیم په بهیر منفي اغیزه کړې ده. الفتالله او د دې ولسوالۍ یو شمیر نور اوسیدونکي، رادیو آزادی ته ویډیوګانې هم لیږلي چې پکې یوه ډله ماشومان د لوستلو او لیکلو لپاره د ونو د سیوري یا لمر لاندې په خټه ناست دي او د ښوونځي هیڅ امکانات نه لري.
دا ستونزه یوازې د ختیځ افغانستان پورې محدوده نه ده. محمدالله، چې د پکتیکا ولایت اوسیدونکی دی، هم ورته شکایت لري. هغه رادیو آزادی ته وویل: "په هیواد کې دا ستونزه شته چې ماشومانو ته معیاري تعلیم نه ورکول کیږي. د درسونو او تدریس سطحه ډېره شاته پاتې ده."
د دې زده کوونکو کورنۍ د مسؤلو ادارو نه غوښتنه کوي چې د تعلیم کیفیت لوړ کړي، د مسلکي ښوونکو شمېر زیات کړي او هغو ماشومانو ته چې له تعلیم پاتې شوي، د جبراني زده کړو زمینه برابره کړي. د ښوونکو او ښوونځیو مسؤلین هم د دې ستونزې تایید کوي، خو مختلفې ننګونې د دې ماشومانو د زده کړې د کچې ټیټېدو لامل بولي. حکمتالله، چې د ننگرهار ولایت اوسیدونکی او د یوه لیسې ښوونکی دی، رادیو آزادی ته وویل: "لومړۍ ستونزه د نصاب غیر معیاري جوړښت دی. کله چې ماشوم صنف ته داخله شي، د حروفو پر ځای، مستقیم عبارت ورکول کیږي."
رادیو آزادی هڅه وکړه چې د طالبانو د حکومت د معارف وزارت نظر هم واخلي، خو ذبیحالله همت، د دې وزارت ویاند، تر دې راپور پورې د رادیو آزادی پوښتنو ته ځواب ورنکړ. سره له دې، هغه څو ورځې مخکې په یوه محلي راډیو کې ویلي و چې د معارف وزارت د هیواد په تعلیمي کیفیت کار کوي. دا اندیښنې په داسې حال کې مطرح کیږي چې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) په یوه راپور کې ویلي چې په افغانستان کې له هر ۱۰ ماشومانو نه ۹ تنه د لوستلو او لیکلو وړتیا نه لري. کارپوهان وایي، که د ماشومانو ابتدایي زده کړو ستونزه په وخت حل نشي، دا وضعیت به د راتلونکو نسلونو تعلیمي او اقتصادي راتلونکي باندې منفي اغیزه ولري.
موضوع: د افغانستان د معارف کیفیت
سرچینه: Azadi Radio Pashto Reports
