افغانستان کې روغتیايي سکتور د څو لسیزو جګړو، ناامنیو او نړیوالو مرستو محدودیت له امله له سختو ستونزو سره مخ دی. د میلیونونو کډوالو د راستنېدو او د ښځو د ډاکټرانو کمښت له امله وضعیت لا خراب شوی دی. یوه محلي اوسیدونکې چې نه غواړي نوم یې واخیستل شي، د خپل سیمې د روغتیايي خدماتو په اړه وایي: "زموږ په سیمه کې کلینیک شته، خو امکانات یې نه دي. کله چې کلینیک ته لاړ شو، وایي دوا نشته، ځکه چې موږ د کندز مرکز نه یو څه لرې یو، او د لارې ستونزې هم شته، عاجل ناروغ چې ولرو، د کندز ته رسول یې خورا مشکل دی، په لاره کې مړ کیږي."
بلې محلي اوسیدونکې هم ورته شکایت لري: "موږ په بغلان ولایت کې د تالهوبرفک ولسوالۍ په یوه لرې سیمه کې یو، هلته روغتون نشته. روغتیايي مرکز شته، خو مجرب ډاکټران او فعال پرسونل نه لري."
د طالبانو د بیا واکمنېدو وروسته په ۲۰۲۱ کال کې نړیوالې مرستې د افغانستان د روغتیايي سکتور لپاره محدودې شوې. د نړیوال روغتیا سازمان په وینا، له ۲۰۲۶ کال راهیسې، شاوخوا ۱۵۰ روغتیايي مرکزونه د بودجې د کمښت له امله بند یا د فعالیت حالت کې دي، چې دا میلیونونه افغانان د روغتیايي خدماتو ته د لاسرسي له خطر سره مخ کوي.
د ځینو خصوصي روغتونونو د خدماتو د کیفیت په اړه شکایتونه او د فیس لوړوالی د طالبانو د عامې روغتیا وزارت اړ ایستلي چې د دې روغتونونو خدمات ارزوي او درجه بندي کړي. د دې وزارت په وینا، د ۱۱۵ خصوصي روغتونونو له ارزونې وروسته، یوازې دوه روغتونونه په کتګورۍ «ای»، نه روغتونونه په کتګورۍ «بی» او ۳۹ روغتونونه په کتګورۍ «سی» کې ځای پر ځای شوي دي.
خو د روغتیايي چارو پوهان او د بشري حقونو فعالان وایي چې یوازې تخنیکي معیارونه او موجوده تجهیزات د افغانستان د روغتیايي خدماتو وضعیت په اړه بشپړ انځور نه وړاندې کوي. مریم عطایی، یوه خبریاله او د بشري حقونو فعال، وایي چې د افغان ښځو او نجونو د زده کړو او کار بندیزونه د روغتیايي خدماتو کیفیت باندې ناوړه اغیزه لري. یونیسف هم خبرداری ورکړی چې د ښځو د زده کړو او کار بندیز له امله به افغانستان تر ۲۰۳۰ کال پورې د ۲۰ زره ښځینه ښوونکو او ۵۴۰۰ ښځینه روغتیايي کارکوونکو کمښت سره مخ شي.
موضوع: د روغتیايي خدماتو وضعیت په افغانستان کې
سرچینه: Azadi Radio افغانستان
